Ubọk Itọ-inu eyi S.I.
Itọ-inu ìre iweweek iriọọn̄ oke inu ominbe ikeke. Ire ekitumu ikọ ofolek itọtọ ujọn̄ọ, ìsibi ibe ke ebeweek iriọọn̄ oke inu ya ojọn̄ọbe ikeke. Itọtọ ulobo ìre iweweek iriọọn̄ oke inu olobobe ire. Mîkitọ si uwele, ubene, udọk, mgbọ, ugwat, okputuk mè itọ si owuwa ebi kè ofifi inu.
Me owuwa acha òraraka, esese ido me linyọn̄ ekikaan̄ esese esese ubọk itọ-inu. Ire, me emen acha 1983, ebi ìkikween̄ inu ofolek ifuk-ibot nrom (sayensi) mînigbaan̄ ititiin̄ me Furans inigbaan̄ itọt ike ebesa irọ inyi otutuuk ido ekaan̄ ubọk itọ-inu ge ufuna ido geelek ekekọt ekpa ifuk-ibot ema eweekbe imun̄ mèlek ebi ofifi ido kechilọ. Igọọk me lek inu ema etumube ifieek me ere ya, iyayat me ntitiin̄ ya ke otutuuk ido enibene ikisa ubọk itọ-inu ge, eyi ekigwen S.I. (es-ai mè ìre sii-i), isa ikitọ inu.
Me S.I. yi, ekisa erieen̄-ntọ [unit] jaaba kechi itọ esese agwa echi ekimun̄ me chieen̄:
Egop Erieen̄-ntọ Agwa s sekọn mgbọ m mita ujọn̄ọ (uwele, ubene, udọk) kg kilogaram okputuk A ampè ugwat mkpùkpùk ukan̄ olik K keluvin oke uyok mol moolu otu-ifuk inu òkukup cd kàndela oke utoon̄ òninin̄ ere
Gwuun̄ chieen̄:
okputuk [mass]; mkpùkpùk [charged particles]; ukan̄ olik [electricity]
Ebi S.I. enyi ida ibe ke itọ-inu jaaba kecha gaalek ke ebekigwugwa isa itọ otutuuk inu geelek me linyọn̄.
Me S.I. yi si, mîkaan̄ owuwa ikọ-isi [prefixes] ekisa itumu iriaak inu ekitọ inyi esa eriọọn̄ oke inu ya owabe ire. Ikọ cha ìre:
10²⁴: yota
10²¹: zeta
10¹⁸: ekiza
10¹⁵: peta
10¹²: tera (òsisibi ke ìwa ngwugwu irek)
10⁹: giga (ìwa efie irek)
10⁶: mega (ìwa ego irek)
10³: kilò (ìwa obop irek)
10²: ekìtò (ìwa efit irek)
10¹: deka (ìwa akọp irek)
10⁰: - (kpekige inu geege igọọk)
10⁻¹: desi (che akọp irek)
10⁻²: senti (che efit irek)
10⁻³: mili (che obop irek)
10⁻⁶: maikoro (che ego irek)
10⁻⁹: nano (che efie irek)
10⁻¹²: piko (che ngwugwu irek)
10⁻¹⁵: femuto
10⁻¹⁸: atò
10⁻²¹: zepito
10⁻²⁴: yokito
Ire ene ibotumu okike inu owabe ikeke me Usem Obolo, ikamamalek ìbum ibot ìweek erieen̄ itọ-inu ya me Usem Uket-chieen̄. "Ijọn̄ ya ìre kilò gweregwen me ujọn̄ọ sà uwele kan̄ ore kilò gò." Otutuuk ene mîriọọn̄ ibe ke ekitọ ujọn̄ọ mè uwele me mità.